DNS Kayıtları Rehberi: A, AAAA, CNAME, MX ve TXT Ne İşe Yarar?

DNS bölgesi, alan adınıza gelen her isteğin nereye gideceğini tarif eden küçük bir yönlendirme tablosudur. İçinde onlarca satır olabilir ama gerçekte bir web sitesi ve kurumsal e-posta için altı çeşit kayıt bilmeniz yeterlidir.

Bu satırların ne anlama geldiğini bilmeden panelde bir şey değiştirmek, en sık yaşanan kesinti sebeplerinden biridir. Örneğin kök alan adına CNAME koymak tek başına hem sitenizi hem e-postanızı aynı anda düşürebilir.

Aşağıda her kayıt türünü örnek değerle birlikte, gerçek panelde göreceğiniz biçimiyle açıklıyoruz.

Kayıt türleri ve ne işe yaradıkları

A ve AAAA: sitenin gerçek adresi

A kaydı işin temelidir. @ satırı kök alan adını (ornek.com.tr), ayrı bir www satırı ise www’lu hâlini karşılar. Sunucunuzun IP’sini cPanel > Genel Bilgiler > Paylaşılan IP Adresi alanından görebilirsiniz.

AAAA kaydı IPv6 karşılığıdır. Sunucunuzun IPv6 adresi yoksa AAAA eklemeyin; boş veya yanlış bir AAAA kaydı, IPv6 destekli mobil şebekelerde sitenizin bazı kullanıcılarda hiç açılmamasına yol açar. Bu, teşhisi en zor arızalardan biridir çünkü ofisteki bilgisayarda her şey normal görünür.

CNAME: takma ad, ama kökte kullanılmaz

CNAME bir adı başka bir ada bağlar. www için ornek.com.tr hedefi vermek yaygın ve doğru kullanımdır. Alt alan adlarında da işe yarar: destek adını bir yardım masası servisine, magaza adını harici bir pazaryeri panelinize bağlayabilirsiniz. Alt alan adı mantığını subdomain yazısında ayrıca ele aldık.

Kök alan adına (@) asla CNAME koymayın. Standart buna izin vermez çünkü kökte aynı anda NS ve SOA kayıtları bulunmak zorundadır ve CNAME diğer tüm kayıtları geçersiz kılar. Pratik sonucu şudur: kök için CNAME tanımladığınız anda MX kaydınız da yok sayılır ve e-postalarınız kesilir. Bir sağlayıcı kökü bir ada bağlamanızı istiyorsa, panelin sunduğu ALIAS/ANAME veya yönlendirme özelliğini kullanın.

MX: e-postanın yönü

MX kaydı iki parçadan oluşur: öncelik değeri ve sunucu adı. Küçük sayı yüksek önceliktir; 10 önce, 20 yedek olarak denenir. Dikkat edilecek noktalar:

• MX değeri bir ad olmalıdır, IP adresi yazılamaz. IP yazılan MX kayıtları birçok gönderici tarafından reddedilir.
• MX hedefinin kendisinin bir A kaydı olmalıdır.
• Microsoft 365 veya Google Workspace kullanıyorsanız sunucudaki yerel posta yönlendirmesini kapatın; aksi halde posta dışarı çıkmadan yerelde kalır. cPanel’de bu ayar E-posta > E-posta Yönlendiricisi > Uzak Posta Değiştirici altındadır.

Kurumsal posta altyapısı kurarken bu ayarların tamamı için kurumsal e-posta tarafındaki yapılandırma adımlarını izleyin.

TXT: doğrulama ve e-posta güvenliği

TXT kayıtları serbest metin taşır ve üç iş için kullanılır:

1. Sahiplik doğrulama: google-site-verification= ile başlayan satırlar veya Microsoft’un MS=ms12345678 değeri.
2. SPF: alan adınız adına hangi sunucuların posta gönderebileceğini listeler. Bir alan adında yalnızca bir SPF kaydı olabilir; iki tane varsa doğrulama permerror verir ve ikisi de geçersiz sayılır.
3. DKIM ve DMARC: default._domainkey ve _dmarc adları altında tutulur.

SRV ve NS

SRV kaydı bir servisin adını, protokolünü, portunu ve sunucusunu birlikte tanımlar. Pratikte VoIP santralleri, Microsoft Teams/Skype for Business otomatik kurulumu ve bazı oyun sunucuları için gerekir. Biçimi _servis._protokol.alanadi şeklindedir ve değeri sırasıyla öncelik, ağırlık, port ve hedef sunucudan oluşur.

NS kaydı bölgenin yetkili sunucularını bildirir. Bölge içinden NS değiştirmek genelde yanlıştır; asıl değişiklik alan adı panelindeki ad sunucusu alanından yapılır. Bu ayrımı nameserver değiştirme rehberinde anlattık.

TTL nedir, ne zaman düşürülür?

TTL (Time To Live), kaydın önbellekte kaç saniye tutulacağını söyler. Yaygın değerler:

• 86400 (24 saat): nadiren değişen kayıtlar için idealdir, sorgu yükünü azaltır.
• 3600 (1 saat): çoğu panelin varsayılanı, dengeli bir tercih.
• 300 (5 dakika): sunucu taşıma veya IP değişikliği öncesinde geçici olarak kullanılır.

Kural basit: planlı bir değişiklikten en az bir TTL süresi önce TTL’i düşürün. Değişiklikten sonra TTL’i düşürmenin hiçbir faydası yoktur, çünkü eski değer zaten eski TTL süresince önbellekte kalır.

Sık yapılan hatalar

• Kök alan adına CNAME koymak ve e-postayı kesmek.
• Aynı ad için hem A hem CNAME tanımlamak; çakışma yaratır.
• Değer sonundaki noktayı yanlış kullanmak. Panel tam nitelikli ad istiyorsa ornek.com.tr. yazılır; nokta unutulursa değer ornek.com.tr.ornek.com.tr hâline gelir.
• İki ayrı SPF satırı bırakmak. Birleştirin: v=spf1 +a +mx include:_spf.google.com -all.
• MX kaydına IP yazmak.
• Değişiklikten hemen sonra “olmadı” deyip ikinci bir değişiklik yapmak. Önce TTL kadar bekleyin.

Kontrol nasıl yapılır?

Windows komut isteminde nslookup -type=mx ornek.com.tr 8.8.8.8 komutu, kendi internet sağlayıcınızın önbelleğini atlayarak gerçek değeri gösterir. TXT için -type=txt, A için tür belirtmeden çalıştırmanız yeterlidir. Linux tarafında dig ornek.com.tr MX +short aynı işi daha okunur biçimde yapar. Değişikliğin yetkili sunucuda göründüğünü doğrulamak için sorguyu doğrudan kendi nameserver’ınıza yöneltin: dig @fr1.cir.net.tr ornek.com.tr A.

Özetle

• Bir site ve kurumsal posta için A, CNAME, MX ve TXT kayıtlarını bilmek yeterlidir.
• Kök alan adına CNAME koymak MX dâhil tüm kayıtları geçersiz kılar; ALIAS/ANAME kullanın.
• MX hedefi ad olmalı, IP olmamalı; alan adında tek bir SPF kaydı bulunmalı.
• TTL’i değişiklikten önce düşürün, iş bittikten sonra normal değerine geri alın.
• Kontrolü tarayıcıyla değil, harici DNS sunucusuna yöneltilmiş nslookup veya dig ile yapın.