Süresi Dolan Alan Adı Ne Olur? Grace, Redemption ve Silinme

Alan adı satın alınmaz, kiralanır. Ödediğiniz ücret onu belirli bir tarihe kadar kullanma hakkını verir. O tarih geçtiğinde alan adı bir anda kaybolmaz; birbirinden farklı kuralları olan birkaç aşamadan geçer. Her aşamada geri alma imkânı ve maliyeti değişir.

Bu takvimi bilmek önemlidir çünkü ilk aşamada normal yenileme ücretiyle kurtarabileceğiniz bir alan adı, üç hafta sonra 4-5 katı bir bedelle geri alınabilir hâle gelir. Daha da beklerseniz tamamen kaybedersiniz ve alan adı serbest havuza düşer.

Aşağıda gTLD’ler (.com, .net, .org) için standart takvimi, .tr uzantılarındaki farkı ve her aşamada ne yapılacağını anlatıyoruz.

Aşama aşama ne oluyor?

Toplamda süre bitiminden silinmeye kadar yaklaşık 65-75 gün vardır. Ama bu sürenin yalnızca ilk kısmı ucuzdur.

Grace period: en ucuz kurtarma penceresi

Bitiş tarihinden sonraki ilk 30 gün (bazı firmalarda 40-45 gün) yenileme için ek bir ceza uygulanmayan dönemdir. Panelden “Yenile” düğmesine basıp normal yıllık ücreti ödemeniz yeterlidir; alan adı birkaç dakika içinde aktifleşir.

Bu dönemde alan adı çoğu firmada clientHold durumuna alınır. Bunun anlamı, alan adının DNS’ten çekilmesidir: siteniz açılmaz, e-postalarınız gönderene geri döner. Yani “hâlâ 30 günüm var” düşüncesi teknik olarak doğru olsa da işiniz o günler boyunca durmuş olur.

Redemption period: pahalı ama mümkün

Grace bittikten sonra alan adı 30 günlük geri alma dönemine geçer. Whois çıktısında durum redemptionPeriod olarak görünür. Bu aşamada yenileme düğmesi çalışmaz; kayıt kuruluşuna manuel bir geri alma (restore) talebi açmanız gerekir.

Geri alma bedeli tescil ücretinden bağımsızdır ve uzantıyı yöneten kurumun sabit ücretidir. .com tarafında bu bedel genelde yaklaşık 80-150 USD karşılığı bir tutara denk gelir ve üzerine bir yıllık yenileme ücreti eklenir. Yani 15-20 dolarlık bir .com, bu aşamada 100 doların üzerine çıkabilir. Uzantılara göre güncel yenileme rakamlarını fiyat listesinden takip edebilirsiniz.

Geri alma işlemi anında sonuçlanmaz; talebin işlenmesi 1-5 iş günü sürebilir.

Pending delete ve sonrası

Redemption süresi dolduğunda alan adı 5 günlük pendingDelete durumuna girer. Bu dönemde hiçbir şey yapılamaz, geri alma talebi kabul edilmez. Beşinci günün sonunda alan adı serbest bırakılır.

Serbest bırakılma anı saniye hassasiyetindedir ve popüler alan adları için “drop catch” hizmetleri bu anı yakalamak üzere yarışır. Trafiği veya geçmişi olan bir alan adının serbest kalır kalmaz kapılması normaldir. Kısacası silinmeyi beklemek bir strateji değildir.

.tr uzantılarında durum

TRABIS ile yönetilen .tr alan adlarında akış benzer mantıkta ama isimlendirme ve süreler farklıdır. Bitiş tarihinden sonra bir süre yenileme hakkı korunur, ardından alan adı kullanıma kapatılır ve nihayetinde yeniden tahsise açılır. Uygulamada dikkat edilecek üç nokta var:

• gTLD’lerdeki gibi standart bir “redemption ücreti” tarifesi yoktur; süreç kayıt kuruluşunuz üzerinden yürür.
• Yeniden tahsise açılan bir .com.tr, artık belge şartı bulunmadığı için herkes tarafından alınabilir. Eskiden ticaret unvanı koruması sağlayan durum ortadan kalktı — bu ayrıntıyı .com.tr belge şartları yazısında ele aldık.
• TRABIS’te kayıtlı iletişim adresine gelen uyarılar tek bilgilendirme kanalıdır.

Site ve e-posta tam olarak ne zaman durur?

Bu, alan adının hangi durumda olduğuna bağlıdır:

• Bitiş tarihi geçtiği anda çoğu firma alan adını hold’a alır ve aynı gün hem site hem e-posta durur.
• Ziyaretçiler tarayıcıda DNS_PROBE_FINISHED_NXDOMAIN görür.
• Size posta göndermeye çalışanlara 550 5.1.2 Host unknown benzeri bir hata döner. Bu postalar kuyruğa alınmaz ve geri gelmez; alan adını yeniledikten sonra da ulaşmaz.
• Yenileme sonrası kayıtların önbellekten temizlenmesi TTL kadar sürer; genelde 1 saat içinde her şey normale döner.

Kalıcı veri kaybı riski asıl buradadır. Sitenin birkaç gün kapalı kalması telafi edilebilir ama o günlerde gelmeyen teklif ve sipariş e-postaları geri getirilemez. Bu yüzden e-posta kritik bir iş yüküyse posta akışını izlemeyi alışkanlık edinin; e-posta ulaşmıyor teşhis rehberi bu tip vakaları ayırt etmeye yarar.

Bir daha yaşamamak için

1. Otomatik yenilemeyi açın ve kayıtlı kredi kartının son kullanma tarihini takvime ekleyin. Otomatik yenilemenin en sık başarısız olma sebebi kartın süresinin dolmasıdır.
2. İletişim e-postasını alan adının kendisinden bağımsız yapın. info@ornek.com.tr yenileme uyarılarını almak için kötü bir seçimdir; alan adı düştüğünde o kutu da çalışmaz. Ayrı bir adres kullanın.
3. Çok yıllı tescil yapın. 3-5 yıllık kayıt hem riski azaltır hem yıllık maliyeti dengeler.
4. Sahiplik bilgisini şirkete bağlayın. Alan adı ayrılan bir çalışanın kişisel e-postasıyla kayıtlıysa devir süreci uzar.
5. Yılda bir Whois kontrolü yapın ve bitiş tarihini not edin.

Özetle

• Bitişten sonra sırasıyla grace (30 gün), redemption (30 gün) ve pending delete (5 gün) aşamaları gelir.
• Grace döneminde normal ücretle yenilenir; redemption’da .com için yaklaşık 80-150 USD karşılığı ek bedel çıkar.
• Pending delete aşamasında geri alma yoktur, alan adı serbest kalır ve saniyeler içinde kapılabilir.
• Site ve e-posta genelde bitiş tarihinin ertesi günü durur; o dönemde gelen postalar kalıcı olarak kaybolur.
• Otomatik yenileme, alan adından bağımsız bir iletişim adresi ve çok yıllı tescil bu riskin tamamını ortadan kaldırır.