İstediğim Alan Adı Alınmış: Satın Alma ve Alternatif Yolları

Marka adınızı sorguladınız ve karşınıza bu alan adı kayıtlı yazısı çıktı. Bu, o adresin sizin için tamamen kapandığı anlamına gelmez. Kayıtlı alan adlarının önemli bir kısmı aktif olarak kullanılmaz; bir bölümü satılıktır, bir bölümü ise yenilenmediği için önümüzdeki aylarda serbest kalacaktır.

Doğru sıra şudur: önce durumu teşhis edin, sonra maliyeti ölçün, en sonunda alternatif üretin. Çoğu kişi bu sırayı atlayıp doğrudan başına ya da sonuna ek getirilmiş kötü bir isme razı olur.

Aşağıda alınmış bir alan adı karşısındaki bütün gerçekçi seçenekleri, hangi durumda hangisinin işlediğini ve nerede para kaybedilebileceğini anlatıyoruz.

Önce whois sorgusu

İlk adım, alan adının kim tarafından ve ne zaman alındığına bakmaktır. Jenerik uzantılarda whois sorgusu registrar panellerinden veya whois komutuyla yapılır, .tr uzantılarında sorgu nic.tr üzerinden yapılır.

Şu alanlara bakın:

• Kayıt tarihi: 2003’ten beri elde tutulan bir ad ile geçen ay alınmış bir ad çok farklı pazarlık zeminleri sunar.
• Bitiş tarihi: Üç ay içindeyse beklemek anlamlı olabilir.
• Registrar: Alan adı bir alım satım platformunun registrar’ında duruyorsa muhtemelen yatırım amaçlı tutuluyordur.
• Nameserver: Park hizmetlerine ait nameserver görüyorsanız site yayında değildir.
• İletişim bilgisi: Gizlilik servisi aktifse doğrudan e-posta yerine registrar’ın ilettiği form üzerinden ulaşırsınız. Bu mekanizmayı whois gizliliği yazısında ele aldık.

Adrese girip ne olduğuna bakın

Tarayıcıda adresi açın. Karşınıza çıkan sayfa size çok şey söyler:

1. Çalışan gerçek bir site: Satın alma ihtimali düşüktür, fiyat da yüksektir. Alternatif üretmeye geçin.
2. Satılık ilanı olan park sayfası: En kolay senaryo. Sahibi zaten satmak istiyor, çoğu zaman doğrudan alım fiyatı yazılıdır.
3. Reklam dolu boş park sayfası: Yatırımcı elinde. Teklif alır ama pazarlık uzayabilir.
4. Hiç açılmayan, hata veren adres: Sahibi unutmuş olabilir. Yenileme tarihini takip etmeye değer.
5. Eski, yıllardır güncellenmemiş site: Küçük bir işletme olabilir; makul bir teklife açık olma ihtimali gerçekten vardır.

Sahibine teklif verirken izlenecek yol

Kendinizi tanıtın ama abartmayın. Karşı taraf sizin ne kadar istekli olduğunuzu anlarsa fiyat yükselir. Şirket adınızı, bütçenizi ve markanızın büyüklüğünü ilk mesajda açıklamayın.

Gerçekçi bir başlangıç şöyledir:

• Kısa, sade bir e-posta: adresi satmayı düşünüp düşünmediğini sorun.
• Fiyatı önce siz vermeyin; karşı taraf söylesin. Söylemiyorsa düşük ama saygılı bir rakamla açın.
• Bütçenizi baştan belirleyin ve aşmayın. İki kelimelik jenerik Türkçe adlar genelde birkaç bin lira ile birkaç on bin lira arasında el değiştirir; kısa ve çok aranan adlarda rakam çok daha yükselebilir.
• Alternatifiniz olduğunu hissettirin. Tek seçeneğin o olduğu anlaşılırsa pazarlık gücünüz biter.
• Yazışmayı kayıt altında tutun; anlaşmanın kapsamını (alan adı, varsa sosyal medya hesapları, e-posta yönlendirmeleri) yazılı netleştirin.

Ödemede aracı kullanın

Tanımadığınız birine önden para göndermeyin. Alan adı devirlerinde standart yöntem escrow, yani emanet hizmetidir. İşleyiş şudur: alıcı parayı aracıya yatırır, satıcı devri başlatır, transfer tamamlanınca aracı parayı satıcıya aktarır. Komisyon genelde işlem tutarının küçük bir yüzdesidir ve dolandırıcılık riskine karşı ödenmeye değer.

Devir teknik olarak iki şekilde olur: alan adı sizin registrar hesabınıza transfer edilir ya da satıcının panelinde hesap devri yapılır. İlkini tercih edin, kontrol tamamen sizde olsun. Transfer için alan adının kilidinin açılması ve EPP kodunun paylaşılması gerekir; süreç alan adı transferi yazısında adım adım anlatılıyor.

Düşme tarihini beklemek ve backorder

Alan adı yenilenmediğinde hemen serbest kalmaz. Jenerik uzantılarda tipik süreç şöyle ilerler:

Bu takvim toplamda iki ayı bulur. Değerli bir ad serbest kaldığı saniyede kapılır; bu yüzden backorder hizmeti kullanılır. Backorder, adı düştüğü anda otomatik yakalamayı dener. Garanti vermez, birden fazla talip varsa açık artırmaya girer. Süreçlerin tam takvimini süresi dolan alan adı yazısında bulabilirsiniz. .tr uzantılarında takvim farklıdır, nic.tr kurallarına bakmak gerekir.

Alternatif isim ve uzantı üretme

Çoğu durumda en akılcı yol budur. İşe yarayan yöntemler:

• Farklı uzantı: .com doluysa .com.tr boş olabilir. Türkiye’de faaliyet gösteriyorsanız bu genellikle kayıp değil, kazançtır.
• Sektör kelimesi ekleme: marka.com yerine markayapi.com gibi anlamlı bir birleşim. Tire eklemekten daha iyidir.
• Fiil veya eylem eki: markaal.com, markagit.com gibi kullanımlar akılda kalır.
• Coğrafi ek: Yerel hizmet veriyorsanız şehir adı hem boş olma ihtimali yüksek hem arama açısından işe yarar.

Kaçınmanız gerekenler: sayı ile harf karışımı, çift tire, alışılmadık uzantı, telefonda tarif edilemeyen yazımlar. Uygun adayları alan adı sorgulama ekranından toplu deneyip boş olanları hemen ayırın.

Marka hakkınız varsa

Tescilli markanız varsa ve alan adı kötü niyetle, sizi hedefleyerek alınmışsa UDRP süreci işletilebilir. Üç şartın birlikte sağlanması gerekir: alan adının markanızla karıştırılacak kadar benzer olması, karşı tarafın o ad üzerinde meşru bir menfaatinin bulunmaması ve kaydın kötü niyetle yapılmış olması.

Bu üçüncü şart en zorudur. Sizden önce, sizin markanızdan habersiz alınmış bir ad kötü niyet sayılmaz. Süreç ücretlidir ve avukat gerektirir; sonucunda tazminat değil, alan adının devri kararı çıkar. .tr uzantılarında ise TRABIS bünyesindeki uyuşmazlık çözüm hizmet sağlayıcıları üzerinden benzer bir yol izlenir.

Özetle

• Whois ve park sayfası, adın satılık mı yoksa aktif mi olduğunu birkaç dakikada söyler.
• Teklif verirken bütçenizi baştan belirleyin, fiyatı önce karşı tarafa söyletin.
• Ödemeyi emanet hizmetiyle yapın ve alan adını kendi hesabınıza transfer edin.
• Bitiş tarihi yakınsa beklemek ve backorder kurmak ucuz bir seçenektir, ama garanti değildir.
• Tescilli markanız varsa UDRP yolu açıktır; kötü niyet şartı kanıtlanabiliyorsa işler.